Dopisał 
Międzynarodowej sesji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Ziemi Wschowskiej w dniach 10-11 września 2009 r., towarzyszyło otwarcie wyjątkowej i wspaniale zaaranżowanej wystawy poświęconej ewangelickim obrzędom pogrzebowym w XVII w.
Zarówno sesja, jak i wystawa objęte zostały honorowym patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Marszałka Województwa Lubuskiego, Wojewody Lubuskiego, Starosty Powiatu Wschowskiego, Burmistrza Miasta i Gminy Wschowa oraz patronatem Europejskiego Roku Kreatywności i Innowacji 2009.
Punktem wyjścia dla przygotowania ekspozycji była 400. rocznica założenia staromiejskiego cmentarza ewangelickiego. Drugim z impulsów, które zdecydowały o charakterze wystawy, były przeprowadzone w latach 2004-2006 badania archeologiczne w staromiejskim kościele ewangelickim. W trakcie prowadzonych tam prac odnaleziono kryptą grobową Zofii z Ujejskich Radomickiej, żony wschowskiego starosty Hieronima Radomickiego. Wyposażenie grobu, a ściślej mówiąc jego niezwykła wartość, wprawiły w zachwyt wszystkich, którym dane było przy tych zabytkach pracować. Najpełniej oddał to w swoim opracowaniu nieodżałowany przyjaciel naszego muzeum, śp. Zygmunt Dolczewski, który napisał:
„Zachowany we Wschowie zespół srebrnych okuć trumiennych jest zabytkiem zupełnie wyjątkowym. Analogię dla ozdób tej trumny można w pewnym tylko stopniu znaleźć na okazałym, dużo bogaciej zdobionym cynowym sarkofagu Stefana Batorego z krypty w katedrze wawelskiej zapewne z 1573 roku. Na ile można było to sprawdzić, pochówek ten jest najstarszym ze znanych, w którym użyto prostopadłościennej w kształcie trumny ze srebrnymi okuciami.”
Wypada także dodać, że odnaleziona w krypcie suknia pogrzebowa jest jedynym takim zabytkiem pochodzącym z pocz. XVII w. w Polsce, zachowanym w całości.
W celu możliwie jak najciekawszego przedstawienia wszystkich eksponatów, przygotowano dwie trumny. W jednej złożono suknię i poduszkę pochodzące z krypty Zofii Ujejskiej, na drugiej umieszczono odnalezione okucia trumienne, w tym złoconą tablicę epitafijną i przepiękny krucyfiks. Wokół ustawiono konstrukcję mającą przypominać namiot pogrzebowy (castrum doloris – zamek boleści), spowitą pędami bluszczu, symbolizującymi śmierć.
Kolejnym ważnym zespołem zabytków, który pojawił się na wystawie są portrety pastorów z kościoła Kripplein Christi, pierwotnie zdobiące ściany i empory świątyni. Portretów było w sumie dwadzieścia trzy, jednak do dzisiaj udało się wschowskiemu muzeum odzyskać jedynie dziewięć. Siedem z nich w 2007 r., dzięki ówczesnemu proboszczowi, ks. dr Włodzimierzowi Nastowi i kolegium kościelnemu, nieodpłatnie przekazała parafia ewangelicko-augsburska św. Trójcy w Warszawie. Poddane renowacji odzyskały dawny blask i wzbogaciły zbiór pamiątek związanych z historią ewangelickiej wspólnoty i jej pasterzy. Zespół ten uzupełnia na ekspozycji portret trumienny Samuela Friedricha Lauterbacha, użyczony dzięki uprzejmości dyrektora i pracowników Muzeum Okręgowego w Lesznie.
Z kolei dzięki ogromnej pomocy ze strony Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku oraz pracownika tamtejszego urzędu, pani Aleksandry Banach, zaprezentowane zostały, po raz pierwszy od 1945 r., elementy ołtarza, ambony i drewniane epitafia z kościoła Kripplein Christi. Przechowywane przez ostatnich kilkadziesiąt lat w kościołach św. Bartłomieja i św. św. Piotra i Pawła w Gdańsku, czasowo przekazane zostały do Muzeum Ziemi Wschowskiej. Istnieje jednak ogromna szansa na odzyskanie całości tej kolekcji i ponowne przywrócenie jej kulturowemu i duchowemu krajobrazowi naszego miasta.
Ostatnim akcentem wystawy pozostają najbardziej charakterystyczne dla szlacheckiej kultury funeralnej portrety trumienne, epitafia i tarcze herbowe, mające podkreślać sarmacką okazałość i przepych pochówku.
Znaczna ilość zachowanych portretów trumiennych szlachty protestanckiej obojga płci, wśród nich nawet dziecięcych, każe się domyślać, że i między ewangelikami sarmackie obyczaje były przyjęte, a pogrzebową pompę, wbrew zaleceniom ministrów, stosowano powszechnie. Mimo wydawania surowych nakazów i zakazów w tym względzie, osoby zamożne, dla stosownej okazałości pochówku osoby bliskiej, mogły wiele z tych barier przekroczyć. Stąd tak liczne tego typu pamiątki zdobiące w przeszłości wnętrza kościołów. Dzisiaj, zdecydowanie częściej podziwiane w muzeach.
Wystawa w ogromnym stopniu powstała dzięki zaangażowaniu dyrektora Muzeum Ziemi Wschowskiej Leszka Marciniaka. Jego wieloletnie zabiegi o pozyskanie, a następnie konserwację prezentowanych zabytków, pozwoliły na zgromadzenie niezwykle cennej kolekcji pamiątek, dokumentujących ewangelicką kulturą, tak bogatą i tak znaczącą dla historii Wschowy.
Mamy nadzieję, że przygotowana przez muzeum ekspozycja, dzięki walorom estetycznym, ale również zawartemu w niej przekazowi i możliwościom wykorzystania jej dla celów edukacyjnych, zyska szeroki oddźwięk wśród mieszkańców Wschowy i powiatu wschowskiego. Tym bardziej, że jest to pierwsza taka próba prezentacji kultury protestanckiej w naszym mieście i tak kompleksowo, dzięki unikalności zebranych zabytków, traktująca to zagadnienie.
Wystawa czynna będzie do 15 listopada 2009 r.
